Nadzór geotechniczny

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych  określa szczegółowe zasady ustalani a geotechnicznych warunków  posadawiania obiektów budowlanych, zwane dalej “geotechnicznymi warunkami posadawiania”.

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o specjalistycznych robotach geotechnicznych, rozumie się przez to zespół specjalistycznych robót budowlanych, mających na celu wzmocnienie podłoża  gruntowego, wzmocnienie istniejących fundamentów, wykonawstwo skomplikowanych robót  fundamentowych i ziemnych oraz zapewnienie bezpiecznej realizacji obiektu budowlanego, w szczególności wykonywanie: iniekcji klasycznej i strumieniowej, kotw gruntowych, pali, mikropali, kolumn konsolidacyjnych, gruntów zbrojonych, ścianek szczelnych, ścian szczelinowych, tuneli, studni i kesonów oraz innych specjalistycznych metod wykonawstwa robót ziemnych i fundamentowych.

 

Ustalanie geotechnicznych warunków posadawianiapolega na:

1) zaliczeniu obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii geotechnicznej;

2) zaprojektowaniu odwodnień budowlanych;

3) przygotowaniu oceny przydatności gruntów stosowanych w budowlach ziemnych;

4) zaprojektowaniu barier lub ekranów uszczelniających;

5) określeniu nośności, przemieszczeń i ogólnej stateczności podłoża gruntowego;

6) ustaleniu wzajemnego oddziaływania obiektu budowlanego i podłoża gruntowego w różnych fazach budowy i eksploatacji, a także wzajemnego oddziaływania obiektu budowlanego z obiektami sąsiadującymi;

7) ocenie stateczności zboczy, skarp wykopów i nasypów;

8) wyborze metody wzmacniania podłoża gruntowego i stabilizacji zboczy, skarp wykopów i nasypów;

9) ocenie wzajemnego oddziaływania wód gruntowych i obiektu budowlanego;

10) ocenie stopnia zanieczyszczenia podłoża gruntowego i doboru metody oczyszczania gruntów.

 

Zakres czynności wykonywanych przy ustalaniu geotechnicznych warunków posadawiania powinien być uzależniony od zaliczenia obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii geotechnicznej.

 

Geotechniczne warunki posadowienia przedstawia się w formie:

1) opinii geotechnicznej;

2) dokumentacji badań podłoża gruntowego;

3) projektu geotechnicznego.

 

Forma przedstawienia geotechnicznych warunków posadawiania oraz zakres niezbędnych badań powinny być uzależnione od zaliczenia obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii geotechnicznej.

 

Kategorię geotechniczną ustala się w opinii geotechnicznej w zależności od stopnia

skomplikowania warunków gruntowych oraz konstrukcji obiektu budowlanego, charakteryzujących możliwości przenoszenia odkształceń i drgań, stopnia złożoności oddziaływań, stopnia zagrożenia życia i mienia awarią konstrukcji, jak również od wartości

zabytkowej lub technicznej obiektu budowlanego i możliwości znaczącego oddziaływania tego obiektu na środowisko.

Warunki gruntowe w zależności od stopnia ich skomplikowania dzieli się na:

1) proste ” występujące w przypadku warstw gruntów jednorodnych genetycznie i litologicznie, zalegających poziomo, nieobejmujących mineralnych gruntów słabonośnych, gruntów organicznych i nasypów niekontrolowanych, przy zwierciadle wody po

niżej projektowanego poziomu posadowienia oraz braku występowania niekorzystnych zjawisk geologicznych;

2) złożone ” występujące w przypadku warstw gruntów niejednorodnych, nieciągłych, zmiennych genetycznie i litologicznie, obejmujących mineralne grunty słabonośne, grunty organiczne i nasypy niekontrolowane, przy zwierciadle wód gruntowych w poziomie projektowanego posadawiania i powyżej tego poziomu oraz przy braku występowania niekorzystnych zjawisk geologicznych;

3) skomplikowane ” występujące w przypadku warstw gruntów objętych występowaniem niekorzystnych zjawisk geologicznych, zwłaszcza zjawisk i form krasowych, osuwiskowych, sufozyjnych, kurzawkowych, glacitektonicznych, gruntów ekspansywnych i zapadowych, na obszarach szkód górniczych, przy możliwych nieciągłych deformacjach górotworu, w obszarach dolin i delt rzek oraz na obszarach morskich.

Rozróżnia się następujące kategorie geotechniczne obiektu budowlanego:

1) pierwsza kategoria geotechniczna, która obejmuje posadawianie niewielkich obiektów budowlanych, o statycznie wyznaczalnym schemacie obliczeniowym w prostych warunkach gruntowych, w przypadku których możliwe jest zapewnienie minimalnych wymagań na podstawie doświadczeń i jakościowych badań geotechnicznych, takich jak:

a) 1″ lub 2″kondygnacyjne budynki mieszkalne i gospodarcze,

b) ściany oporowe i rozparcia wykopów, jeżeli różnica poziomów nie przekracza 2,0 m,

c) wykopy do głębokości 1,2 m i nasypy budowlane do wysokości 3,0 m wykonywane wszczególności przy budowie dróg, pracach drenażowych oraz układaniu rurociągów;

2) druga kategoria geotechniczna, która obejmuje obiekty budowlane posadawiane w prostych i złożonych warunkach gruntowych, wymagające ilościowej i jakościowej oceny danych geotechnicznych i ich analizy, takie jak:

  1. fundamenty bezpośrednie lub głębokie,
  2. ściany oporowe lub inne konstrukcje oporowe, z zastrzeżeniem pkt 1 lit. b, utrzymujące grunt lub wodę,
  3. wykopy, nasypy budowlane, z zastrzeżeniem pkt 1 lit. c rozporządzenia, oraz inne budowle ziemne,
  4. przyczółki i filary mostowe oraz nabrzeża,
  5. kotwy gruntowe i inne systemy kotwiące;

3) trzecia kategoria geotechniczna, która obejmuje:

  1. obiekty budowlane posadawiane w skomplikowanych warunkach gruntowych,
  2. nietypowe obiekty budowlane niezależnie od stopnia skomplikowania warunków gruntowych, których wykonanie lub użytkowanie może stwarzać poważne zagrożenie dla użytkowników, takie jak: obiekty energetyki, rafinerie, zakłady chemiczne, zapory wodne i inne budowle hydrotechniczne o wysokości piętrzenia powyżej 5,0 m, budowle stoczniowe, wyspy morskie i platformy wiertnicze oraz inne skomplikowane budowle morskie, lub których projekty budowlane zawierają nieznajdujące podstaw w przepisach nowe niesprawdzone w krajowej praktyce rozwiązania techniczne,
  3. obiekty budowlane zaliczane do inwestycji mogących zawsze znacząco oddziaływać naśrodowisko, określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397),
  4. budynki wysokościowe projektowane w istniejącej zabudowie miejskiej,
  5. obiekty wysokie, których głębokość posadawiania bezpośredniego przekracza 5,0 m lub które zawierają więcej niż jedną kondygnację zagłębioną wgruncie,
  6. tunele w twardych i niespękanych skałach, w warunkach niewymagających specjalnej szczelności,
  7. obiekty infrastruktury krytycznej,
  8. obiekty zabytkowe i monumentalne.

Kategorię geotechniczną całego obiektu budowlanego lub jego poszczególnych części określa  projektant obiektu budowlanego na podstawie badań geotechnicznych gruntu, których zakres uzgadnia z wykonawcą specjalistycznych robót geotechnicznych.

Po stwierdzeniu innych od przyjętych w badaniach warunków geotechnicznych gruntu projektant obiektu budowlanego zmienia jego kategorię geotechniczną.

Geotechniczne warunki posadawiania ustala się w szczególności w oparciu o bieżące wyniki badań geotechnicznych gruntu, analizę danych archiwalnych, w tym analizę i ocenę dokumentacji geotechnicznej, geologiczno-inżynierskiej i hydrogeologicznej, obserwacji geodezyjnych zachowania się obiektów sąsiednich oraz innych danych dotyczących podłoża badanego terenu i jego otoczenia.

Zakres badań geotechnicznych gruntu ustala się w zależności od kategorii geotechnicznej obiektu budowlanego.

Dla obiektów budowlanych pierwszej kategorii geotechnicznej zakres badań geotechnicznych  może być ograniczony do wierceń i sondowań oraz określenia rodzaju gruntu na podstawie analizy makroskopowej. Wartości parametrów geotechnicznych można określać przy wykorzystaniu lokalnych zależności korelacyjnych.

Dla obiektów budowlanych drugiej i trzeciej kategorii geotechnicznej zakres badań, poza badaniami, o których mowa w ust. 2 rozporządzenia, powinien być zależny od przewidywanego stopnia skomplikowania warunków gruntowych oraz specyfiki i charakteru obiektu budowlanego lub rodzaju planowanych robót geotechnicznych oraz określać:

1) rodzaj gruntów;

2) fizyczne i mechaniczne parametry gruntu takie jak: kąt tarcia wewnętrznego, spójność, wytrzymałość na ścinanie bez odpływu, moduł ściśliwości lub odkształcenia, uzyskane w badaniach laboratoryjnych lub w terenie, w szczególności za pomocą takich metod jak:

  1.  sondowania statyczne i dynamiczne,
  2. badania presjometryczne i dylatometryczne,
  3. badania sondą krzyżakową,
  4. badania próbnych obciążeń gruntu;

3) w zależności od potrzeb fizykochemicznych ” właściwość wód gruntowych.

Dla obiektów budowlanych trzeciej kategorii geotechnicznej zakres badań poza badaniami, należy dodatkowo uzupełnić badaniami niezbędnymi do przeprowadzenia obliczeń  analitycznych i numerycznych dla przyjętego modelu geotechnicznego podłoża, w uzgodnieniu z wykonawcą specjalistycznych robót geotechnicznych.

W przypadku budowli ziemnych i składowisk odpadów, zaliczanych do drugiej i trzeciej kategorii geotechnicznej, zakres badań poza badaniami, należy dodatkowo uzupełnić o badania:

1) przepuszczalności hydraulicznej gruntów wykonane w terenie i laboratorium;

2) zagęszczalności podłoża gruntowego i gruntów stosowanych do budowy;

3) materiałów stosowanych do uszczelnień;

4) materiałów stosowanych w konstrukcjach drenażowych.

W przypadku wzmacniania podłoża gruntowego dla obiektów zaliczanych do drugiej i trzeciej kategorii geotechnicznej, poza badaniami, zakres badań należy dodatkowo uzupełnić o badania:

1) efektów wzmocnienia gruntów;

2) materiałów stosowanych do wzmocnienia gruntów.

Zakres badań wymienionych w ust. 2-6 rozporządzenia, w zależności od potrzeb, może być rozszerzony o dodatkowe badania gruntu, takie jak:

1) badania geofizyczne;

2) badania na poletkach doświadczalnych;

3) odkrywki fundamentów;

4) badania zanieczyszczenia gruntu i wód gruntowych;

5) badania właściwości dynamicznych gruntu;

6) badania teledetekcyjne.

Próbki do badań laboratoryjnych powinny mieć jakość zgodną z Polską Normą PN”EN 1997″2 Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne ” Część 2: Rozpoznanie i badanie podłoża gruntowego i powinny być pobierane w trakcie wierceń, z wykopów badawczych, za pomocą odpowiednich próbników.

W przypadku obiektów budowlanych wszystkich kategorii geotechnicznych opracowuje się opinię geotechniczną.

W przypadku obiektów budowlanych drugiej i trzeciej kategorii geotechnicznej opracowuje się dodatkowo dokumentację badań podłoża gruntowego i projekt geotechniczny.

W przypadku obiektów budowlanych trzeciej kategorii geotechnicznej oraz w złożonych warunkach gruntowych drugiej kategorii wykonuje się dodatkowo dokumentację geologiczno-inżynierską, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. ” Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981).

Opinia geotechniczna powinna ustalać przydatność gruntów na potrzeby budownictwa oraz wskazywać kategorię geotechniczną obiektu budowlanego.

Dokumentacja badań podłoża gruntowego, zgodnie z Polskimi Normami PN”EN 1997″1:

Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne ” Część 1: Zasady ogólne i PN”EN 1997″2: Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne ” Część 2: Rozpoznanie i badanie podłoża gruntowego powinna zawierać opis metodyki polowych i laboratoryjnych badań gruntów, ich wyniki i interpretację, model geologiczny oraz zestawienie wyprowadzonych wartości danych geotechnicznych dla każdej warstwy.

Projekt geotechniczny zgodnie z Polskimi Normami PN”EN 1997″1: Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne ” Część 1: Zasady ogólne i PN”EN 1997 “2: Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne ” Część 2: Rozpoznanie i badanie podłoża gruntowego powinien zawierać:

1) prognozę zmian właściwości podłoża gruntowego w czasie;

2) określenie obliczeniowych parametrów geotechnicznych;

3) określenie częściowych współczynników bezpieczeństwa do obliczeń geotechnicznych;

4) określenie oddziaływań od gruntu;

5) przyjęcie modelu obliczeniowego podłoża gruntowego, a w prostych przypadkach projektowego przekroju geotechnicznego;

6) obliczenie nośności i osiadania podłoża gruntowego oraz ogólnej stateczności;

7) ustalenie danych niezbędnych do zaprojektowania fundamentów;

8) specyfikację badań niezbędnych do zapewnienia wymaganej jakości robót ziemnych i specjalistycznych robót geotechnicznych;

9) określenie szkodliwości oddziaływań wód gruntowych na obiekt budowlany i sposobów  przeciwdziałania tym zagrożeniom;

10) określenie zakresu niezbędnego monitorowania wybudowanego obiektu budowlanego, obiektów sąsiadujących i otaczającego gruntu, niezbędnego do rozpoznania zagrożeń mogących wystąpić w trakcie robót budowlanych lub w ich wyniku oraz w czasie użytkowania obiektu budowlanego.

 

Do obiektów budowlanych, w stosunku do których przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia:

1) został złożony wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego lub

2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, lub

3) zostało dokonane zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części ” stosuje się przepisy dotychczasowe.

Dokumentacja geotechniczna

Na podstawie: Dz.U. 2012 poz. 463- Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych